Thermen in Toscane

In het zuiden van Toscane komt op veel plekken warm water uit de grond. Soms in een luxe kuuroord, maar vaak ook gewoon in de natuur, waar je gratis in een poel van rond de 37 graden ligt. Saturnia is het bekendst, maar in de Val d’Orcia en rond Siena liggen nog een handvol plekken die minstens zo mooi zijn. Hieronder lees je welke thermen je kunt bezoeken, wat ze kosten en hoe je de drukte ontloopt.

Vrije thermen of een kuuroord?

In Toscane heb je twee soorten thermen. De terme libere zijn natuurlijke baden waar iedereen in mag. Je betaalt hooguit voor parkeren en soms een klein bedrag voor toegang. Er zijn weinig of geen voorzieningen, dus je neemt zelf een handdoek, slippers en iets te drinken mee.

Daarnaast zijn er kuuroorden en spa’s met verwarmde zwembaden, sauna’s en behandelingen. Daar betaal je een dagentree, maar je hebt wel kleedkamers, ligbedden en een restaurant. Met jonge kinderen of in de winter is dat vaak prettiger.

Saturnia en de Cascate del Mulino

Saturnia ligt in de zuidelijke Maremma, onder het dorpje Manciano. De bekendste plek zijn de Cascate del Mulino, een reeks witte kalkterrassen bij een oude watermolen. Het water is ongeveer 37 graden, ruikt naar zwavel en stroomt in kleine watervallen van poel naar poel. De baden zijn gratis en dag en nacht open, ook in de winter.

Je parkeert op een betaald terrein vlak bij de watervallen. Daar vind je ook een bar met douches, kluisjes en handdoekverhuur. Een stukje verderop ligt het kuuroord Terme di Saturnia, met een groot thermaal zwembad dat gevoed wordt door dezelfde bron. Daar betaal je entree, maar heb je meer ruimte en comfort.

Bagno Vignoni en Bagni San Filippo

Bagno Vignoni

In het piepkleine Bagno Vignoni is het dorpsplein een groot stenen bad. Het water komt hier op zo’n 49 graden uit de grond en in de koude maanden hangt er stoom boven de piazza. Al in de middeleeuwen kwamen hier bezoekers voor het water, onder wie Catharina van Siena en Lorenzo de’ Medici. In het bad op het plein mag je niet meer zwemmen.

Wil je toch je voeten in het warme water? Loop dan naar het Parco dei Mulini aan de rand van het dorp. Het water stroomt daar door oude goten langs vier ondergrondse molens naar beneden. Onderaan kun je in kleine poeltjes zitten, al is het water hier door de lange weg door de buitenlucht een stuk koeler. Voor een echt warm bad ga je naar een van de hotels met kuurbaden in het dorp, die ook dagbezoekers ontvangen.

Bagni San Filippo

Twintig minuten rijden zuidelijker, aan de voet van de Monte Amiata, ligt Bagni San Filippo. Via een kort bospad loop je naar het Fosso Bianco, een beek met witte kalkafzettingen. De bekendste vorm is de Balena Bianca, een kalkwaterval die op de open bek van een walvis lijkt. Het water is hier heet, rond de 48 graden, en wordt koeler naarmate je verder stroomafwaarts zit.

Er zijn geen toiletten, kleedhokjes of prullenbakken. Neem dus alles mee en weer terug. Sinds kort wordt er een kleine bijdrage voor toegang gevraagd, controleer dat ter plekke.

Nog meer vrije thermen

• Bagni di PetrioloWarme kalkbaden van rond de 40 graden naast het koude riviertje de Farma, ten zuiden van Siena. Je kunt wisselen tussen warm en koud water. Populair bij Italianen, dus kom vroeg of doordeweeks.
• Bagno Grande in San Casciano dei BagniEen oud stenen bad onder het dorp met water van ongeveer 40 graden. San Casciano heeft tientallen warme bronnen. In 2022 werden hier bij opgravingen ruim twintig Etruskische en Romeinse bronzen beelden gevonden.
• Sasso PisanoIn de Colline Metallifere, bij Larderello, liggen een paar kleine warme baden bij oude wasplaatsen. Rustig en weinig bekend, met een geothermisch landschap vol stoompijpen in de omgeving.

Kuuroorden met zwembad en spa

Wil je meer comfort, dan zijn dit de bekendste thermale centra. Je betaalt een dagentree, die in het weekend en in de zomer vaak hoger is. Controleer vooraf de openingstijden, want die verschillen per seizoen.

• Montecatini TermeHet klassieke kuuroord tussen Florence en Lucca, met statige badhuizen zoals de Tettuccio. Sinds 2021 hoort het bij het Unesco-werelderfgoed Great Spa Towns of Europe. Met een kabelspoor ga je omhoog naar het oude dorp Montecatini Alto.
• Grotta GiustiVlak bij Montecatini, in Monsummano Terme. Je zwemt hier in een thermaal zwembad en kunt een warme grot in, een natuurlijk stoombad onder de grond.
• Rapolano TermeTen oosten van Siena, met twee thermale centra met buitenbaden tussen de travertijngroeven. Makkelijk te combineren met Siena of de Crete Senesi.
• Chianciano TermeEen kuurstad dicht bij Montepulciano, met de thermale zwembaden van Theia. Handig als je in de omgeving van Montepulciano of Pienza verblijft.
• Terme di SaturniaHet luxe resort bij de bron van Saturnia, met een groot buitenbad. Duurder dan de rest, maar ruim en rustig vergeleken met de gratis watervallen.

Alle thermen op de kaart

Welke thermen passen bij jou?

Thermen met kinderen

Kinderen vinden de warme watervallen vaak prachtig, maar let op een paar dingen. De kalk is ruw en glad tegelijk, dus waterschoenen zijn geen overbodige luxe. Laat kleintjes niet te lang in heet water zitten en houd ze uit de buurt van de bron, waar het water het warmst is. Bij Bagni San Filippo en Petriolo kunnen sommige poelen te heet zijn voor jonge kinderen. Met peuters is een kuuroord met ondiepe baden en een toilet in de buurt vaak de makkelijkste keuze.

Wanneer ga je naar de thermen?

De bronnen zijn het hele jaar warm. Juist in het voor- en najaar en zelfs in de winter is een bad in de open lucht heerlijk. In juli en augustus is het water bijna even warm als de lucht en is het overdag het drukst. Vroeg in de ochtend, laat op de middag en doordeweeks heb je de meeste ruimte. Na veel regen kan het water bij de vrije baden troebeler zijn. Wil je weten wat voor weer je kunt verwachten, kijk dan op onze pagina over het weer in Toscane per maand.

Praktische tips

• Neem een handdoek, slippers of waterschoenen en een oud badpak mee.
• Doe sieraden af. Zilver kan door het zwavel zwart worden.
• Houd kleingeld of een pas bij de hand voor de parkeerautomaat.
• Neem een tas mee voor je afval, bij de vrije baden staan vaak geen prullenbakken.
• Blijf niet te lang achter elkaar in heet water en drink genoeg.
• Douche na afloop als dat kan. De zwavelgeur blijft anders lang hangen.

Je hebt een auto nodig voor bijna alle vrije thermen. Ze liggen buiten de dorpen en het openbaar vervoer rijdt er weinig. Van Siena rijd je in ongeveer 50 minuten naar Bagno Vignoni. Saturnia ligt verder weg, reken vanaf Siena op bijna twee uur. Vanuit de Maremma is het juist dichtbij. Lees ook onze tips over een auto huren in Toscane.

Veelgestelde vragen over thermen in Toscane